تعریف ضمیر
ضمیر اسمی است که برای نشان دادن اسم دیگری جایگزین می شود تا با جلوگیری از تکرار ، گفتار کوتاه و زیبا شود.
و ضمایر متصل ، منفصل (جدا) و مستتر پنهان) هستند، اما هنگامی که لازم است از ضمیر استفاده شود ، اغلب از ضمیر متصل است استفاده می شود.
ضمایر از نظر ظاهر و مستتر بودن
ضمیر ظاهر و بارز عبارت است از: آنچه ظاهر و تلفظ می شود مانند ضمایر منفصل (جدا) و متصل.
در مورد ضمیر پنهان (مستتر) ، این است: آنچه ظاهر نمی شود و تلفظ نمی شود ، بلکه در ذهن ضمنی است ، مانند: گفتن: خذْ قلمك (قلم خود را بگیر).
فاعل در اینجا ظاهر نیست و برآورد آن خذ أنت ( تو بگیر) ، و ضمایر مستتر تخمینی عبارتند از:
- ضمیر متکلم أنا (من): مثال: اقرأ كل ليلة (هر شب میخوانم).
- ضمیر گویندگان نحن (ما): مثال: نقرأ كل ليلة (هر شب می خوانیم).
- ضمیر مخاطب أنتَ (شما): مثال: گفتن ادرسْ تنجح (مطالعه کن، موفق خواهید شد).
- ضمیر غائب مذکر هو (او): مثال: علي خرج ولم يعد (علی رفت و برنگشت).
- ضمیر غائب مؤنث هي (او): مثال: مها تقرأ كل ليلة (مها هر شب می خواند).
ضمایر از نظر اتصال و انفصال
ضمیر منفصل عبارت است از: ضمیری که با کلمه ای که به کلمه دیگری متصل نیست آمده است ، مانند ضمایر متکلم ، مخاطب و غائب.
ضمایر متصل آنها عبارتند از: آنچه به کلمه متصل است که این کلمه می تواند یک اسم ، یک فعل یا یک حرف باشد، مانند: یاء متکلم و کاف مخاطب.
إعراب ضمایر
ضمایر از نظر اعراب با توجه به موقعیت آنها در جمله به ضمائر رفع ، نصب و جر تقسیم می شوند:
- ضمایر رفع: ضمایر رفع عبارت از ضمایر منفصل ، به عنوان مثال: أنا (من)، أنت (شما)، هو (او)، و هي (او) آنها در یک مکان رفع مبتدا شناخته می شوند.
- ضمایر نصب: که شامل ضمایر منفصل مثل: إیاک، إیاکما، إیاکم و در جایگاه نصب مفعول به مقدم اعراب می شود.
- ضمایر جر: ضمایر متصل به حرف جر ، به عنوان مثال: أذهب الیه (برو پیش او) ، و در جایگاه جر بحرف جر اعراب می شود ، و همچنین ضمیر متصل به یاء مخاطب مثال: کتابي جمیل (کتاب من زیبا است) ، و اعرابش در محل جر بأضافه است.
